Form Front Page

Czasy w języku angielskim – wszystko, co musisz wiedzieć

Gramatyka języka angielskiego to dla wielu osób uczących się najtrudniejsza część do opanowania. Przeraża nas ilość czasów, mowa zależna, strona bierna, konieczność ciągłego uczenia się. Czy faktycznie to wszystko jest takie trudne? Okazuje się, że wystarczy podstawowa znajomość pięciu najważniejszych czasów i możemy bez większego problemu porozumieć się (oczywiście znając słownictwo) z osobami z krajów anglojęzycznych. Aby ułatwić wam naukę, postanowiliśmy zebrać w jednym artykule wszystkie najważniejsze informacje na temat angielskich czasów, ich budowy oraz tego, kiedy ich używamy.

Ile czasów jest w języku angielskim?

Jeżeli chodzi o ilość czasów, to można spotkać dwie szkoły mówiące, że w języku angielskim jest 12 lub 16 czasów. Jak jest faktycznie? Jeśli zaczniemy się zagłębiać w liczbę czasów, to możemy zabrnąć w tak zagmatwane korytarze gramatyczne, że najłatwiej będzie przyjąć, że mamy 12 czasów* (4 czasy teraźniejsze, 4 przeszłe oraz 4 przyszłe).

* samych czasów jest 3 (przeszły, teraźniejszy i przyszły) ale każdy z nich ma 4 aspekty. Dla ułatwienia nazywa się je wszystkie ‘czasami’.

 

Czasy teraźniejsze w języku angielskim

Czasy teraźniejsze – Present
Present SimpleMówi o rzeczach, które się powtarzają, są regularne. Opisuje nawyki, zachowania. Jeśli jestem pisarzem, mogę napisać – I write books (piszę książki).
Present ContinuousOpisuje czynności, które dzieją się w danej chwili. W tej chwili czytam ten tekst, czyli – I am reading this article (czytam ten artykuł).
Present PerfectMówi o tym, co działo się w przeszłości, co zostało już zakończone, ale ma widoczny skutek w teraźniejszości. Przykładowo, jeśli autor napisał ten tekst, a my go czytamy, to możemy powiedzieć – The author has written this article (autor napisał ten artykuł).
Present Perfect ContinuousTutaj mamy do czynienia z podobnym zdarzeniem, co w Present Perfect, ale nie zostało ono jeszcze skończone. Rozpoczęło się w przeszłości i trwa nadal. I have been reading an article for an hour. (czytam artykuł od godziny). Zacząłem już wcześniej i czytam go nadal.

Present Simple – budowa i zasady

Aby zbudować zdanie w czasie teraźniejszym, potrzebujemy osoby, która wykonuje czynność oraz czasownika w formie podstawowej. Wygląda to tak:

Budowa Present Simple = podmiot + czasownik w formie podstawowej*
I read two books every week.
Czytam dwie książki każdego tygodnia.
She drinks coffee twice a day.
Ona pija kawę dwa razy dziennie.

*Od tej zasady istnieją wyjątki. W trzeciej osobie liczby pojedynczej do czasownika musimy dodać końcówkę -s, a w przypadkach, gdy czasownik kończy się na głoskę syczącą -es, ma to ułatwić wymowę, np.

writessitsdoeswatches
makestakesgoeswashes

To nie koniec, gdy czasownik kończy się na -y, a przed tą końcówką znajduje się spółgłoska, to w trzeciej osobie w takim przypadku zamiast -y wymawiamy -ies. Przykładowo

study → studies.

W przypadku have trzecia osoba liczby pojedynczej przyjmuje formę has.

Ponieważ czas Present Simple mówi o czynnościach wykonywanych regularnie, wśród słów powszechnie używanych do budowy tego czasu pojawiają się następujące zwroty: always, never, often, usually, every day/month/week, three times a day itp. Ich pojawienie się może nas nakierować, że mamy do czynienia z tym właśnie czasem.

Present Continuous – budowa i zasady

Present Continuous to czas, który poznajemy przeważnie na początku nauki języka angielskiego. Buduje się go z połączenia podmiotu, czasownika to be w odpowiedniej formie oraz czasownika z końcówką -ing.

Budowa Present Continuous = podmiot + to be (am/is/are) + czasownik z końcówką -ing
I am writing an article to a newspaper.
She is waiting for a bus.
We are playing with kids.
They are looking at stars.

Warto przypomnieć sobie odmianę to be, bo bez jej znajomości będziemy popełniać błędy. Poniżej dla przypomnienia:

Liczba pojedyncza:

1 os. I am

2 os. you are

3 os. he/she/it is

Liczba mnoga:

1 os. we are

2 os. you are

3 os. they are

Budowa czasowników z końcówką -ing wygląda to następująco:

write → writing

read → reading

Zwróćmy uwagę na czasowniki zakończone na -e. Końcówka ta zostaje zastąpiona przez -ing. Na przykład:

make → making

take → taking

Wyjątek stanowią też czasowniki jednosylabowe zakończone spółgłoską + samogłoską + spółgłoską. W ich przypadku musimy podwoić ostatnią spółgłoskę, by czasownik łatwiej się wymawiało*. Na przykład:

swim → swimming

get → getting

*Uwaga; podwajanie nie dotyczy spółgłosek x oraz w.

Pozostają jeszcze czasowniki kończące się na -ie. W zapisie ta końcówka zmienia się w -y:

lie → lying

tie → tying

 

Present Perfect – budowa i zasady

Jest to jeden z najbardziej skomplikowanych z czasów. Bez niego zrozumienie zasad języka angielskiego może być trudne. Present Perfect nie ma odpowiednika w języku polskim. Ważne jest to, abyśmy zrozumieli, że gdy używamy tego czasu, nie musimy się skupiać na tym, czy czynność przeszła została faktycznie dokonana. Ważne dla nas są jej skutki w teraźniejszości. Present Perfect budujemy w następujący sposób. Podmiot + have/has + III forma czasownika.

Budowa Present Perfect = podmiot + have/has + III forma czasownika
Mom has bought me a new video game.
I have found my old diary.

III forma czasownika nieregularnego pochodzi z tabelki czasowników, której po prostu trzeba się nauczyć na pamięć. W przypadku czasowników regularnych dodajemy im końcówkę -ed. Na przykład: start → started, close → closed.

Tutaj także nie może zabraknąć wyjątków. Jeśli czasownik kończy się na -e, to wtedy dodajemy jedynie -d. Na przykład believe → believed

Nadszedł czas, by przypomnieć o operatorze have i has oraz o tym, że można łączyć go z podmiotem:

I have → I’ve

you have → you’ve

she has → she’s

he has → he’s

it has → it’s

we have → we’ve

they have → they’ve

Czas Present Perfect ma też charakterystyczne słówka, które pojawiają się w zdaniach. Są to:

for→ od

since → od

already → już

always → zawsze

just → właśnie

yet → już; jeszcze

ever → kiedykolwiek

never → nigdy

lately → ostatnio

recently → ostatnio

 

Present Perfect Continuous – budowa i zasady

Czasu Present Perfect Continuous używamy do mówienia o zdarzeniach z przeszłości, które trwają do chwili obecnej lub właśnie się skończyły. Zdania w Present Perfect Continuous składają się z podmiotu + have/has been + czasownika z końcówką -ing.

Budowa Present Perfect Continuous = podmiot + have/has been + czasownik z końcówką -ing
I have been writing articles on different topics since morning.
They have been playing games for an hour.
They have been running for five hours.

Operator have/has przyjmuje formy: has dla trzeciej osoby liczby pojedynczej, a have dla pozostałych. Budowa wspomnianego czasu nie jest skomplikowana i naprawdę łatwo można ją sobie przyswoić. Podobnie jak w Present Perfect, osobę oraz operator można połączyć z podmiotem:

I have → I’ve

you have → you’ve

she has → she’s

he has → he’s

it has → it’s

we have → we’ve

they have → they’ve

Przykładowo:

He’s been travelling around the world for a month.

He’s been studying in the library for three hours.

 

Czasy przeszłe w języku angielskim

Czasy przeszłe – Past
Past SimpleCzas ten odnosi się do wydarzeń przeszłych, które się zakończyły. Nie mają one wpływu na obecne wydarzenia, gdy zachowana jest chronologia. Np. I worked in New York last year. (Rok temu pracowałem w Nowym Jorku).
Past ContinuousW tym przypadku opisujemy czynności przeszłe niedokonane (niedokończone), które mają wpływ na inne czynności przeszłe lub są dla nich tłem. Przykładowo I was working in New York when she left me. (Pracowałem w Nowym Jorku, gdy mnie zostawiła).
Past PerfectCzas przeszły dokonany. Nazywa się go także czasem zaprzeszłym, gdyż opisuje czynność, która dokonała się zanim rozpoczęła się inna czynność przeszła. Before I read a book I had taken a shower. (Zanim przeczytałem książkę, wziąłem prysznic).
Past Perfect ContinuousMówi o czynności ciągłej w przeszłości, która zaczęła się, zanim miała miejsce jakaś inna czynność przeszła. Na przykład: The police finally found the kidnapper who had been hiding for years. (Policja znalazła porywacza, który ukrywał się od wielu lat).

 

Past Simple – budowa i zasady

Czas ten, jak wspominaliśmy, określa wydarzenia z przeszłości, które się zakończyły. Jego budowa jest dość prosta. Zdania w tym czasie składają się bowiem z podmiotu + II formy czasownika.

Budowa Past Simple = podmiot + II forma czasownika (czasowniki regularne otrzymają końcówkę -ed lub -d)
Last year I worked very hard.
I found my old diary yesterday.
We didn’t go to the theater last month.

 

Past Continuous – budowa i zasady

Czas Past Continuous jest podobny do czasu Present Continuous, różni się tym, że w jego budowie czasownik to be używany jest w formie przeszłej. Zdanie składa się z podmiotu + was/were + czasownika z końcówką -ing

Budowa Past Continuous = podmiot + was/were + czasownik z końcówką -ing
I was painting when you called.
They were playing football in the garden.
She was writing a text when a car hit her last night.

Tworząc zdania w tym czasie, używamy słów, które określają daną chwilę, np.

when → kiedy

while → podczas gdy

at 6:00 → o szóstej

last night → ostatniej nocy

last year → w zeszłym roku

Jeszcze warto przypomnieć, kiedy to be przybiera jaką formę:

Liczba pojedyncza:

1 os. I was

2 os. you were

3 os. he/she/it was

Liczba mnoga

1 os. we were

2 os. you were

3 os. they were

 

Past Perfect – budowa i zasady

To czas, który może przysporzyć trochę kłopotów z racji tego, że opisuje czynność, która dokonała się, zanim rozpoczęła się inna czynność przeszła. Musimy zrozumieć zasadę działania tego czasu. Zdania budujemy w następujący sposób: podmiot + had + czasownik w III formie. Czasowniki regularne otrzymują końcówkę -e lub -ed.

Budowa Past Perfect = podmiot + had + czasownik w III formie (czasowniki regularne otrzymają końcówkę -ed lub -d)
He had read different kinds of books before you came.
I came here after you had left.
I had seen that band before.

Tutaj także do określenia czasu używamy wyrazów, które pomogą nam uszczegółowić, kiedy coś się wydarzyło, np.

just → właśnie

already → już

since → od jakiegoś momentu

for → przez jakiś czas

ever → kiedykolwiek

never → nigdy

 

Past Perfect Continuous – budowa i zasady

Prosty w budowie czas, który używany jest do opisywania czynności ciągłej w przeszłości, która zaczęła się, nim miała miejsce jakaś inna czynność przeszła. Zdania tworzymy w następujący sposób: podmiot + had been + czasownik z końcówką -ing. Można używać skróconej formy pierwszego operatora (‚d been zamiast had been).

Budowa Past Perfect Continuous = podmiot + had been + czasownik z końcówką -ing
We had been watching a movie at Helios cinema for two hours before we met.
I had been listening Mike Oldfield records for two hours.
I had been studying in the library before I came to the class.

Często do określenia czasu używamy tutaj since (od jakiegoś momentu) lub for (przez jakiś czas).

 

Czasy przyszłe w języku angielskim

Czasy przyszłe – Future
Future SimpleTo bardzo prosty w budowie czas, którego używamy do określenia spontanicznych działań, obietnic, gróźb, prób i propozycji. Np. I will come to you tomorrow. (Jutro do ciebie przyjdę).
Future ContinuousOkreśla czynność w przyszłości, która będzie trwała jakiś czas lub zacznie się w konkretnym momencie. Np. We will be painting my new flat tomorrow afternoon. (Jutro po południu będziemy malować moje nowe mieszkanie).
Future PerfectOkreśla sytuacje i czynności, które zakończą się przed danym momentem w przyszłości. I will have written articles on different topics before you come. (Napiszę artykuły na różne tematy, zanim przyjdziesz).
Future Perfect Continuous*Odnosi się do czynności oraz sytuacji, które będą trwały do danego momentu w przyszłości. I will have been studying English for two years by June 2020 (Będę uczyć się angielskiego przez dwa lata do lipca 2020).

* czas bardzo rzadko stosowany w mowie potocznej

 

Future Simple – budowa i zasady

Czas ten składa się z podmiotu + will + czasownika w I formie.

Budowa Future Simple = podmiot + will + czasownik w I formie
I will buy a computer tomorrow
He will give me Lego blocks as a gift on my birthday
Josh will send us a nice package.

Will możemy łączyć z osobą i tworzyć skróconą wersję:

I will → I’ll

you will → you’ll

she will → she’ll

he will → he’ll

it will → it’ll

we will → we’ll

they will → they’ll

 

Future Continuous – budowa i zasady

Ten czas przyszły składa się z podmiotu + will be + czasownika z końcówką -ing. Will be jest nieodmienne i identyczne dla każdej osoby liczby pojedynczej i mnogiej. Warto pamiętać, że czas ten wykorzystujemy, gdy wykonujemy czynności zaplanowane.

Budowa Future Continuous = podmiot + will be + czasownik z końcówką -ing
I will be buying a computer tomorrow.
They will be going to cinema today at 7:00.
I’ll be leaving soon.

 

Future Perfect – budowa i zasady

Jest to czas, dzięki któremu możemy opisywać wydarzenia, które zakończą się przed danym momentem w przyszłości. Budowa tego czasu wygląda następująco: podmiot + will have + czasownik w III formie lub z końcówką -ed w przypadku czasowników regularnych.

Budowa Future Perfect = podmiot + will have + czasownik w III formie (czasowniki regularne otrzymają końcówkę -ed lub -d)
She will have started a new job by next week.
I will have completed my project till Monday.
You will have completed homework before dinner.

Warto pamiętać, że w zdaniach niejednokrotnie będziemy używać określeń, które mają opisać czas, np.

by → przed

till → przed

before → przed

 

Future Perfect Continuous – budowa i zasady

To już ostatni z czasów przyszłych. Jak wspomnieliśmy, opisuje on sytuacje i czynności, które będą trwały do konkretnego momentu w przyszłości. Budowa wygląda w następujący sposób: podmiot + will have + been + czasownik z końcówką -ing.

Budowa Future Perfect Continuous = podmiot + will have + been + czasownik z końcówką -ing
I will have been living in London for five years next Monday.
You will have been using my car for two months.
They will be sleeping for five hours.

Jak uczyć się stosowania czasów w języku angielskim?

Czasy same nie wskoczą nam do głowy. Musimy ćwiczyć i powtarzać zasady budowy czasów. Dobrze jest pracować z tekstem oraz z lektorem. Jednym z ciekawych sposób jest czytanie po angielsku książki lub komiksu i zgadywanie, w jakim czasie napisany jest dany fragment czy też akapit. Ważne jest też codzienne obcowanie z angielskim więc oglądaj, słuchaj i czytaj ile tylko się da.

Warto skorzystać z wysokiej jakości materiałów edukacyjnych, które ułatwią uczenie się. Można takie znaleźć na naszej stronie. Są wśród nich ebooki oraz infografiki, a także inne materiały (webinary), które można pobrać i wykorzystać do codziennych zadań i ćwiczeń. Wspomniane pliki dostępne są pod tym adresem: https://pl.tutlo.com/materialy.

Oczywiście najlepszym sposobem uczenia się jest praca z lektorem, dzięki zajęciom z polskim nauczycielem lub native speakerem najszybciej i najłatwiej powtórzymy materiał i przyswoimy wiedzę.

Aby nie zapominać zasad językowych, ważne jest aktywne powtarzanie materiału, pamiętajmy o tym i nie poddawajmy się. Powodzenia.

Damian Strzelczyk

Co-founder oraz Chief Everything Officer w Tutlo, pasjonat przedsiębiorczości oraz startupów. W 2015 roku, wraz z Tomaszem Jabłońskim, stworzył Tutlo – nowoczesną szkołę języka angielskiego online.

Damian Strzelczyk

Co-founder oraz Chief Everything Officer w Tutlo, pasjonat przedsiębiorczości oraz startupów. W 2015 roku, wraz z Tomaszem Jabłońskim, stworzył Tutlo – nowoczesną szkołę języka angielskiego online.

Zacznij mówić płynnie po angielsku